Project code: 176003
There is no part or complete translation available for this page. Close this dialogue to see the original text.

U periodu 2011-2015. su u okviru projekta vršena istraživanja sledećih
gravitacionih pojava na vangalaktičkim i kosmološkim skalama: supermasivnih crnih rupa u centrima
galaksija i kvazara, uključujući i njihove dvojne sisteme, zračenja iz njihovih relativističkih akrecionih
diskova, gravitacionih sočiva, tamne materije, kao i njenih mogućih alternativa u obliku različitih teorija
modifikovane gravitacije, a takođe i strukture materije i njenih fundamentalnih osobina. Rezultati tih
istraživanja su objavljeni kao naučni radovi u međunarodnim i domaćim časopisima, od čega su većina
vrhunski međunarodni časopisi, kao i u nekoliko poglavlja u istaknutim monografijama međunarodnog
značaja, što pokazuje da je dat značajan naučni doprinos našem boljem razumevanju navedenih pojava.
Većina rezultata je dobijena pomoću numeričkih eksperimenata i simulacija koji su izvođeni na
računarskoj opremi nabavljenoj u periodu 2011-2015, a za šta su prethodno razvijeni odgovarajući
softverski alati. I pored činjenice da dobijeni rezultati spadaju u grupu novih fundamentalnih saznanja o
osobinama materije, gravitacione interakcije i povezanim prirodnim pojavama, oni mogu naći svoju
primenu, a neki već to i jesu, u okviru postojećih i budućih velikih evropskih i svetskih posmatračkih i
eksperimentalnih postrojenja. Na primer, rezultati istraživanja burnih procesa u blizini supermasivnih crnih
rupa već se koriste za astrometriju kvazara pomoću Gaia misije koju je Evropska svemirska agencija
lansirala 2013. godine, a zajedno sa rezultatima istraživanja gravitacionih sočiva će dati značajan doprinos
i budućem velikom sinoptičkom preglednom teleskopu (LSST). Takođe, za očekivati je da pronalazak
posmatračke potvrde za prvu orbitu dvojnog sistema supermasivnih crnih rupa na skalama ispod jednog
parseka u jezgru aktivne galaksije NGC 4151 može biti od velike važnosti za buduću evropsku svemirsku
opservatoriju za gravitacione talase eLISA. Pored toga, testiranja teorija modifikovane gravitacije pomoću
kretanja S2 zvezde oko centra Mlečnog puta mogu znatno doprineti budućem ispitivanju fizike u blizini
horizonta događaja oko crne rupe u centru naše galaksije pomoću GRAVITY projekta i 40-metarskog
evropskog ekstremno velikog teleskopa (E-ELT). Osim navedenih naučnih rezultata, u periodu 2011-2015.
su dva saradnika na projektu odbranila svoje doktorske teze, tako da je ovaj projekat predstavljao i osnovu
za obrazovanje mladih naučnika. Takođe, u istom periodu je uspostavljena i intenzivna međunarodna
naučna saradnja sa kolegama i naučnim institutima iz više zemalja, što se može videti iz spiska autora na
objavljenim radovima. Na osnovu svega navedenog se može zaključiti da su plan i svi postavljeni ciljevi
istraživanja na projektu u periodu 2011-2015. uspešno i u potpunosti realizovani.

Laboratories on the Project

Researchers included into project: Duško Borka, Naučni savetnikVesna Borka Jovanović, Naučni saradnik